Het jaar 2026 is een feestjaar voor Mercedes-Benz. Het Duitse merk viert niet alleen het honderd-jarig bestaan, maar ook dat het 140 jaar geleden is dat Benz de eerste auto vastlegde in een patent. Er is maar één probleem: dit was niet de eerste auto.
Op 29 januari 1886 legde Karl Benz een patent vast voor zijn zelfgebouwde auto. Hij had de Benz Patent-Motorwagen gebouwd, een driewieler met een één-cilinder viertakt motor. Mercedes-Benz staat dit jaar uitgebreid stil bij het 140-jarig jubileum van deze auto. Er is meer te vieren: het is ook 130 jaar geleden dat Gottlieb Daimler de eerste bedrijfswagen presenteert en 100 jaar geleden dat Benz & Cie en Daimler-Motoren-Gesellschaft fuseren tot één bedrijf. Hiermee is het iconische merk Mercedes-Benz geboren.
Voor de jubilea stuurt het merk drie moderne S-klasses rond de wereld, langs 140 locaties. Daarbij komt Mercedes-Benz ook met een jubileumlogo en zelfs een eigen Adidas ‘140 Years Edition’ sneaker. Uiteraard gaat het jubileum gepaard met een stroom aan persberichten over de prestaties van Mercedes-Benz.
117 jaar ernaast
Eerlijk is eerlijk: de berichten die Mercedes-Benz in Nederland uitstuurt, spreken over het 140-jarig jubileum van het patent van Benz. Elders in de wereld, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, claimt de PR-afdeling van Mercedes-Benz echter dat het 140 jaar geleden is dat Benz de auto heeft uitgevonden. Deze berichten worden braaf overgenomen door de media aldaar. Echter: de Patent-Motorwagen is helemaal niet de eerste auto.
De allereerste auto is namelijk al 117 jaar eerder uitgevonden, als je de auto definieert als een landvoertuig op wielen dat zichzelf voorbeweegt. In 1769 bouwde Nicolas-Joseph Cugnot al een zelfrijdend voertuig op wielen. Hoewel het geen groot succes was, telt hij wel mee. Je kunt deze auto zelfs nu nog bekijken in een museum in Parijs. Dit voertuig had echter geen brandstofmotor: hij reed op stoom. In 1863 bouwde Etienne Lenoir een driewieler met een verbrandingsmotor.
Al gewoon
Ten tijde van het patent van 1886 was de auto niet alleen allang uitgevonden: zelfrijdende voertuigen waren al lang niet meer ongewoon. In 1831 verscheen er al een cartoon die een weg in Londen laat zien vol met allerlei voertuigen van verschillende grootten. Dat is meer dan 50 jaar voor Benz zijn auto patenteerde. Acht jaar hiervoor, in 1878, bouwde een Frans bedrijf al auto’s in series van 50 stuks: de eerste serieproductie.
Dan is er nog de auto die de Oostenrijker Siegfried Marcus bouwde in 1875. Deze vierwielige auto werd aangedreven door een benzinemotor. Het leidde direct tot een klacht bij de gemeente over geluidsoverlast. Er is bewijs dat kinderen in Wenen op school leerden dat Marcus de auto heeft uitgevonden. Toen de Nazi’s aan de macht kwamen, werd dit veranderd naar Benz omdat Marcus Joods was.
Patenten
Ook het patent van Benz uit 1886 was zeker niet uniek. Al in 1784 legde James Watt een patent vast voor een stoomaangedreven voertuig. Deze is uiteindelijk nooit gebouwd, maar in 1802 legde de London Steam Carriage een patent vast voor zijn passagiersvoertuig. Deze reden daadwerkelijk rond in Londen. In Amerika had Nathaniel Read in 1790 al een patent vastgelegd voor een auto.
De vraag rijst waar Benz in 1886 nu precies het eerste mee was. Zijn Patent-Motorwagen was zeker niet de eerste auto. Het was niet eens de eerste auto met een verbrandingsmotor. Ook zijn patent is niet uniek. Er waren overal ter wereld al eerder patenten vastgelegd voor auto’s. Benz was ook niet de eerste auto die in serie-productie gebouwd werd. De Patent-Motorwagen vormde de basis van Mercedes-Benz en was een indrukwekkende auto, maar eigenlijk was hij nergens de eerste in.
